<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X62n1178"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 1178 东海若解</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 1178 东海若解</title> <author>淸 实贤解</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">62</idno>.<idno type="no">1178</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">东海若解</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB06587"> <charName>CBETA CHARACTER CB06587</charName> <mapping cb:dec="989627" type="PUA">U+F19BB</mapping> <mapping type="unicode">U+24B1B</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[卢*瓜]</value></charProp></char> <char xml:id="CB14530"> <charName>CBETA CHARACTER CB14530</charName> <mapping cb:dec="997570" type="PUA">U+F38C2</mapping> <mapping type="unicode">U+23E62</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>涵</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[涌-用+(圉-土)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15081"> <charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName> <mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping> <mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15210"> <charName>CBETA CHARACTER CB15210</charName> <mapping cb:dec="998250" type="PUA">U+F3B6A</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>恢</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[恹-厌+火]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15491"> <charName>CBETA CHARACTER CB15491</charName> <mapping cb:dec="998531" type="PUA">U+F3C83</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>[虫*尤]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-07-04T09:38:24"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X62.1178.0228a" n="0228a"/> <lb ed="X" n="0228a01"/> <lb ed="X" n="0228a02"/> <lb ed="X" n="0228a03"/> <lb ed="X" n="0228a04"/> <lb ed="X" n="0228a05"/><cb:docNumber>No. 1178</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0228a06"/><lb ed="R109" n="0579a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>东海若解</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0228a07"/> <lb ed="X" n="0228a08"/><lb ed="R109" n="0579a02"/><byline cb:type="other">唐 柳 子厚 著</byline> <lb ed="X" n="0228a09"/><lb ed="R109" n="0579a03"/><byline cb:type="author">淸 释 实贤 解</byline> <lb ed="X" n="0228a10"/><lb ed="R109" n="0579a04"/><cb:div><p xml:id="pX62p0228a1001">东海若者。昔有唐名儒<name role="" type="person">柳子厚</name>。愍学<persName>佛</persName>者知见不 <lb ed="X" n="0228a11"/><lb ed="R109" n="0579a05"/>同。于净土法门。信毁不一。其间利害。不啻天渊。欲 <lb ed="X" n="0228a12"/><lb ed="R109" n="0579a06"/>令知所去取。以造乎心性之极致。故作此文也。第 <lb ed="X" n="0228a13"/><lb ed="R109" n="0579a07"/>习儒者。既以<persName>佛</persName>理而置之弗究。学<persName>佛</persName>者。又以文字 <lb ed="X" n="0228a14"/><lb ed="R109" n="0579a08"/>而漫不经心。间有聪明之士。多阙信根。设具信根。 <lb ed="X" n="0228a15"/><lb ed="R109" n="0579a09"/>复无智慧。致使深文奥義。韬晦于残编断简中。莫 <lb ed="X" n="0228a16"/><lb ed="R109" n="0579a10"/>之通达。岂不惜哉。因申明其義。以为解释。庶幾为 <lb ed="X" n="0228a17"/><lb ed="R109" n="0579a11"/>初機劝发之一助云。</p> <lb ed="X" n="0228a18"/><lb ed="R109" n="0579a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX62p0228a1801">东海若陆遊登孟诸之阿。得二瓠焉。刳而振其犀以 <lb ed="X" n="0228a19"/><lb ed="R109" n="0579a13"/>嬉。取海水。杂粪壤蛲蛔而实之。臭不可当也。窒以密 <lb ed="X" n="0228a20"/><lb ed="R109" n="0579a14"/>石。擧而投之海。逾时焉而过之曰。是故弃粪邪。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0228a21"/><lb ed="R109" n="0579a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX62p0228a2101">东海若。海神名喩宏法大士。盖海神主海。犹大士 <lb ed="X" n="0228a22"/><lb ed="R109" n="0579a16"/>主法。故以此喩之也。陆遊者。谓離净土海。到娑婆 <lb ed="X" n="0228a23"/><lb ed="R109" n="0579a17"/>岸。犹海神離海而遊陆也。孟诸。地名。曲阜曰阿。高 <lb ed="X" n="0228a24"/><lb ed="R109" n="0579a18"/>下不平之处。以喩三界险道。谓自既出生死。复入 <pb ed="X" xml:id="X62.1178.0228b" n="0228b"/> <lb ed="X" n="0228b01"/><lb ed="R109" n="0579b01"/>三界度苦众生。故曰登孟诸之阿也。二瓠。喩信毁 <lb ed="X" n="0228b02"/><lb ed="R109" n="0579b02"/>二機。众生五阴。名之为瓠。因缘会遇。故言得。刳而 <lb ed="X" n="0228b03"/><lb ed="R109" n="0579b03"/>振其犀以嬉。谓大士遊戏神通。不取众生相也。刳。 <lb ed="X" n="0228b04"/><lb ed="R109" n="0579b04"/>空也。振。去也。犀。子也。言空去其子。以瓠<g ref="#CB06587">𤬛</g>为嬉。正 <lb ed="X" n="0228b05"/><lb ed="R109" n="0579b05"/>喩離众生相。以度生为遊戏也。取海水者。为说法 <lb ed="X" n="0228b06"/><lb ed="R109" n="0579b06"/>也。杂粪壤者。众生闻法。智慧与无明杂也。粪壤。喩 <lb ed="X" n="0228b07"/><lb ed="R109" n="0579b07"/>烦恼。蛲蛔。喩生死。烦恼因果。不出五浊。生死种类。 <lb ed="X" n="0228b08"/><lb ed="R109" n="0579b08"/>不離十二。臭。犹苦也。生死烦恼。其苦难忍。故言臭 <lb ed="X" n="0228b09"/><lb ed="R109" n="0579b09"/>不可当。密石。喩根本无明。一念不了。故曰窒。投海。 <lb ed="X" n="0228b10"/><lb ed="R109" n="0579b10"/>喩入生死。众生过去。虽曾闻法。种少善根。<anchor xml:id="nkr_note_add_0228b1001" n="0228b1001"/><anchor xml:id="beg0228b1001" n="0228b1001"/>但<anchor xml:id="end0228b1001"/>以无 <lb ed="X" n="0228b11"/><lb ed="R109" n="0579b11"/>明所覆。长在生死。不得解脱。纵遇知识劝导。其根 <lb ed="X" n="0228b12"/><lb ed="R109" n="0579b12"/>生熟不同。亦有发不发者。发则顺教修行。不发则 <lb ed="X" n="0228b13"/><lb ed="R109" n="0579b13"/>违教执理。故取二瓠为喩也。然大士度生。如父母 <lb ed="X" n="0228b14"/><lb ed="R109" n="0579b14"/>教子。不以孝子而偏教。不以逆子而置之。故虽不 <lb ed="X" n="0228b15"/><lb ed="R109" n="0579b15"/>信。亦为说法。又常伺察其機而开发之。逾时焉而 <lb ed="X" n="0228b16"/><lb ed="R109" n="0579b16"/>过之者。此伺機也。久经轮转。故曰逾时。夙缘相植。 <lb ed="X" n="0228b17"/><lb ed="R109" n="0579b17"/>故名曰过。曰是故弃粪邪。此开发之辞也。谓汝于 <lb ed="X" n="0228b18"/><lb ed="R109" n="0579b18"/>过去曾种善根。今犹遗弃生死邪。意欲令其发心 <lb ed="X" n="0228b19"/><lb ed="R109" n="0580a01"/>念<persName>佛</persName>。故问之也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0228b20"/><lb ed="R109" n="0580a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX62p0228b2001">其一彻声而呼曰。我大海也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0228b21"/><lb ed="R109" n="0580a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX62p0228b2101">此喩违教执理之人。彻声而呼。即惊疑不信之状。 <lb ed="X" n="0228b22"/><lb ed="R109" n="0580a04"/>我大海也。即执理废事之言。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0228b23"/><lb ed="R109" n="0580a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX62p0228b2301">东海若呀然笑曰。怪矣。今夫大海。其东无东。其西无 <lb ed="X" n="0228b24"/><lb ed="R109" n="0580a06"/>西。其北无北。其南无南。旦则浴日而出之。夜则滔列 <pb ed="X" xml:id="X62.1178.0228c" n="0228c"/> <lb ed="X" n="0228c01"/><lb ed="R109" n="0580a07"/>星。<g ref="#CB14530">涵</g>太阳扬阴火珠宝之光以为明。其尘霾之杂不 <lb ed="X" n="0228c02"/><lb ed="R109" n="0580a08"/>处也。必汩之西澨。故其大也。深也。洁也。光明也。无我 <lb ed="X" n="0228c03"/><lb ed="R109" n="0580a09"/>若者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0228c04"/><lb ed="R109" n="0580a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX62p0228c0401">此喩大士为说<persName>佛</persName>真性海以显真谛也。呀然。张口 <lb ed="X" n="0228c05"/><lb ed="R109" n="0580a11"/>貌。怪矣。是责之也。今夫下。具示正理。夫性海无涯。 <lb ed="X" n="0228c06"/><lb ed="R109" n="0580a12"/>故无东西南北。性海光明。故外<g ref="#CB14530">涵</g>日月星辰。内具 <lb ed="X" n="0228c07"/><lb ed="R109" n="0580a13"/>众宝。外<g ref="#CB14530">涵</g>是神通。内具是智慧。所谓万德悉圆也。 <lb ed="X" n="0228c08"/><lb ed="R109" n="0580a14"/>又日喩应身。星月喩随类化身。应身出世名旦。涅 <lb ed="X" n="0228c09"/><lb ed="R109" n="0580a15"/>槃名夜。应迹虽有生灭。法体常自湛然。众生機熟。 <lb ed="X" n="0228c10"/><lb ed="R109" n="0580a16"/>则现<persName>佛</persName>身而度脱之。缘尽入灭。则又现随类化身 <lb ed="X" n="0228c11"/><lb ed="R109" n="0580a17"/>而引导之。虽种种示现。总皆不出性海之外。是外 <lb ed="X" n="0228c12"/><lb ed="R109" n="0580a18"/><g ref="#CB14530">涵</g>也。阴火。喩神通。珠宝。喩定慧。三皆全性发生。是 <lb ed="X" n="0228c13"/><lb ed="R109" n="0580b01"/>内具也。性海淸净。故尘霾不处。尘霾。指五住烦恼。 <lb ed="X" n="0228c14"/><lb ed="R109" n="0580b02"/>所谓诸恶都尽也。太阴是月。大海之中。火光常起。 <lb ed="X" n="0228c15"/><lb ed="R109" n="0580b03"/>名为阴火。澨。水涯也。谓大海不与尘霾同处。必漂 <lb ed="X" n="0228c16"/><lb ed="R109" n="0580b04"/>之涯岸。犹<persName>佛</persName>智慧海。不与烦恼同住。必断之令尽 <lb ed="X" n="0228c17"/><lb ed="R109" n="0580b05"/>而後<anchor xml:id="nkr_note_add_0228c1701" n="0228c1701"/><anchor xml:id="beg0228c1701" n="0228c1701"/>已<anchor xml:id="end0228c1701"/>耳。深大光洁四字。总结上文。无四方是深 <lb ed="X" n="0228c18"/><lb ed="R109" n="0580b06"/>天。外<g ref="#CB14530">涵</g>内具是光。无尘是洁。无我若者。是赞辞。谓 <lb ed="X" n="0228c19"/><lb ed="R109" n="0580b07"/>除<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0228c1901" n="0228c1901"/><anchor xml:id="beg0228c1901" n="0228c1901"/>已<anchor xml:id="end0228c1901"/>还。皆未得此深大光洁之用者。即有之。是 <lb ed="X" n="0228c20"/><lb ed="R109" n="0580b08"/>少分而<anchor xml:id="nkr_note_add_0228c2001" n="0228c2001"/><anchor xml:id="beg0228c2001" n="0228c2001"/>已<anchor xml:id="end0228c2001"/>。非究竟也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0228c21"/><lb ed="R109" n="0580b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX62p0228c2101">今汝海之弃滴也。而与粪壤同体。臭朽之与曹。蛲蛔 <lb ed="X" n="0228c22"/><lb ed="R109" n="0580b10"/>之与居。其狭。咫也。又冥暗若是。而同之海。不亦羞而 <lb ed="X" n="0228c23"/><lb ed="R109" n="0580b11"/>可怜哉。子欲之乎。吾将为汝抉石破瓠荡群秽于大 <lb ed="X" n="0228c24"/><lb ed="R109" n="0580b12"/>荒之岛。而同子于向之所陈者可乎。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X62.1178.0229a" n="0229a"/> <lb ed="X" n="0229a01"/><lb ed="R109" n="0580b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX62p0229a0101">此喩斥其偏见。而示以正修行路也。夫众生与<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0229a02"/><lb ed="R109" n="0580b14"/>虽同一心。但众生迷倒。弃海认沤。指沤为海。闻说 <lb ed="X" n="0229a03"/><lb ed="R109" n="0580b15"/>真海。反以为非。是则名为可怜愍者。今夫执空之 <lb ed="X" n="0229a04"/><lb ed="R109" n="0580b16"/>人计五阴。身中方寸妄心。谓是本来面目。与<persName>佛</persName>无 <lb ed="X" n="0229a05"/><lb ed="R109" n="0580b17"/>二。如瓠中粪水。计为大海。与海无别。不知心体廣 <lb ed="X" n="0229a06"/><lb ed="R109" n="0580b18"/>大。含裹十方虚空世界。众生诸<persName>佛</persName>。一念遍收。不局 <lb ed="X" n="0229a07"/><lb ed="R109" n="0581a01"/>在方寸内。如大海不局瓠<g ref="#CB06587">𤬛</g>内。闻说西方净土。弥 <lb ed="X" n="0229a08"/><lb ed="R109" n="0581a02"/>陀性海。计为心外。反生疑谤。如闻真海反以为非。 <lb ed="X" n="0229a09"/><lb ed="R109" n="0581a03"/>弥陀虽不捨众生。众生自弃耳。如大海不拒一滴。 <lb ed="X" n="0229a10"/><lb ed="R109" n="0581a04"/>一滴自弃大海。故曰海之弃滴。众生五阴。烦恼为 <lb ed="X" n="0229a11"/><lb ed="R109" n="0581a05"/>体。故云粪壤同体。臭即是苦。朽即无常。曹。伍也。言 <lb ed="X" n="0229a12"/><lb ed="R109" n="0581a06"/>此身者。无常众<anchor xml:id="nkr_note_orig_0229001" n="0229001"/>若之为伴侣。非真实也。蛲<g ref="#CB15491">󳲃</g>。身中 <lb ed="X" n="0229a13"/><lb ed="R109" n="0581a07"/>虫也。喩十二类。言此身者。十二类之所同住。非解 <lb ed="X" n="0229a14"/><lb ed="R109" n="0581a08"/>脱也。蕞尔六尺。故言咫。蒙然无智。故言暗。执此方 <lb ed="X" n="0229a15"/><lb ed="R109" n="0581a09"/>寸妄心。六尺妄身。谓同<persName>佛</persName>妙用。非顚倒耶。故斥之 <lb ed="X" n="0229a16"/><lb ed="R109" n="0581a10"/>曰羞而可怜。问。经云。诸<persName>佛</persName>解脱。当于众生心行中 <lb ed="X" n="0229a17"/><lb ed="R109" n="0581a11"/>求。又云。观身实相。观<persName>佛</persName>亦然。岂非众生身心。与<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0229a18"/><lb ed="R109" n="0581a12"/>无别。而子乃欲分迷分悟论圣论凡。得无眼见空 <lb ed="X" n="0229a19"/><lb ed="R109" n="0581a13"/>华耶。答。如经所云。盖是即妄观真。不执妄以为真。 <lb ed="X" n="0229a20"/><lb ed="R109" n="0581a14"/>如将一滴观海。不执一滴是海。且如一滴之水。与 <lb ed="X" n="0229a21"/><lb ed="R109" n="0581a15"/>大海水。湿性何别。然既離大海。又与粪壤交杂。岂 <lb ed="X" n="0229a22"/><lb ed="R109" n="0581a16"/>得谓之即是海耶。即妄观真而不执。意亦如是。故 <lb ed="X" n="0229a23"/><lb ed="R109" n="0581a17"/>知水性无别。而求归海之计。则可也。若守定一滴 <lb ed="X" n="0229a24"/><lb ed="R109" n="0581a18"/>谓为大海。则不可也。请试思之。子欲之乎以下。略 <pb ed="X" xml:id="X62.1178.0229b" n="0229b"/> <lb ed="X" n="0229b01"/><lb ed="R109" n="0581b01"/>示修行利益以劝之。言吾将为汝者。非是为彼修 <lb ed="X" n="0229b02"/><lb ed="R109" n="0581b02"/>行。盖谓化功归<anchor xml:id="nkr_note_add_0229b0201" n="0229b0201"/><anchor xml:id="beg0229b0201" n="0229b0201"/>己<anchor xml:id="end0229b0201"/>。利及他人也。抉石。喩断根本无 <lb ed="X" n="0229b03"/><lb ed="R109" n="0581b03"/>明。破瓠。喩出三界。荡秽。喩離五浊。大荒。喩寂光真 <lb ed="X" n="0229b04"/><lb ed="R109" n="0581b04"/>境。<g ref="#CB15210">恢</g>廓无际。岛。喩同居极乐。高出十方。向之所陈。 <lb ed="X" n="0229b05"/><lb ed="R109" n="0581b05"/>即诸<persName>佛</persName>深大光洁之用。知其不信。而复强为说法 <lb ed="X" n="0229b06"/><lb ed="R109" n="0581b06"/>者。盖大士悲心太切。现虽无益。亦为未来。得度因 <lb ed="X" n="0229b07"/><lb ed="R109" n="0581b07"/>缘也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0229b08"/><lb ed="R109" n="0581b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX62p0229b0801">粪水泊然不说曰。我固同矣。吾又何求于若。吾之性 <lb ed="X" n="0229b09"/><lb ed="R109" n="0581b09"/>也。亦若是而<anchor xml:id="nkr_note_add_0229b0901" n="0229b0901"/><anchor xml:id="beg0229b0901" n="0229b0901"/>已<anchor xml:id="end0229b0901"/>矣。秽者自秽。不足以害吾洁。狭者自 <lb ed="X" n="0229b10"/><lb ed="R109" n="0581b10"/>狭。不足以害吾廣。幽者自幽。不足以害吾明。而秽亦 <lb ed="X" n="0229b11"/><lb ed="R109" n="0581b11"/>海也。狭幽亦海也。突然而往。于然而来。孰非海者。子 <lb ed="X" n="0229b12"/><lb ed="R109" n="0581b12"/>去矣。无乱我。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0229b13"/><lb ed="R109" n="0581b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX62p0229b1301">此喩闻教不信。执辞以拒也。博地凡夫。虽有小慧 <lb ed="X" n="0229b14"/><lb ed="R109" n="0581b14"/>不断烦恼。故名粪水。闻教不信。故云不说。我固同 <lb ed="X" n="0229b15"/><lb ed="R109" n="0581b15"/>矣。此执理之言。剋论理体。生<persName>佛</persName>不二。故曰固同。吾 <lb ed="X" n="0229b16"/><lb ed="R109" n="0581b16"/>又何求于若。此自足之语。前文所陈。乃诸<persName>佛</persName>境界。 <lb ed="X" n="0229b17"/><lb ed="R109" n="0581b17"/>盖是以修德而显性德。今执理者谬解。单言性德 <lb ed="X" n="0229b18"/><lb ed="R109" n="0581b18"/>而废修德。故曰。吾之性也亦若是而<anchor xml:id="nkr_note_add_0229b1801" n="0229b1801"/><anchor xml:id="beg0229b1801" n="0229b1801"/>已<anchor xml:id="end0229b1801"/>矣。谓我心 <lb ed="X" n="0229b19"/><lb ed="R109" n="0582a01"/>亦具深大光洁之用。曾无欠少。不知说食画餠。无 <lb ed="X" n="0229b20"/><lb ed="R109" n="0582a02"/>益饥肠。徒劳身口。下文具出偏空之见。秽不害洁。 <lb ed="X" n="0229b21"/><lb ed="R109" n="0582a03"/>言性体淸净。不为生死所汚也。狭不害廣。言性体 <lb ed="X" n="0229b22"/><lb ed="R109" n="0582a04"/>廣大。不为形器所局也。幽不害明。谓性体光明。不 <lb ed="X" n="0229b23"/><lb ed="R109" n="0582a05"/>为烦恼所覆也。秽狭幽暗。即具海之全体。无二无 <lb ed="X" n="0229b24"/><lb ed="R109" n="0582a06"/>别。故云亦也。突然于然。往来貌。以喩出没生死。皆 <pb ed="X" xml:id="X62.1178.0229c" n="0229c"/> <lb ed="X" n="0229c01"/><lb ed="R109" n="0582a07"/>本性妙理。故云孰非海者。问曰。如上所陈。未尝不 <lb ed="X" n="0229c02"/><lb ed="R109" n="0582a08"/>是。何子过之深也。答曰。诚如所问。其言虽是。其意 <lb ed="X" n="0229c03"/><lb ed="R109" n="0582a09"/>则非。只如三不害。大乘经论中。亦有此语。然诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0229c04"/><lb ed="R109" n="0582a10"/>菩萨未尝撥弃修行。单言理性。今谬人守定秽狭 <lb ed="X" n="0229c05"/><lb ed="R109" n="0582a11"/>幽暗。自谓光洁廣大。不知烦恼现前。洁斯害矣。量 <lb ed="X" n="0229c06"/><lb ed="R109" n="0582a12"/>不容物。廣斯害矣。顚倒是非。明斯害矣。现前一念。 <lb ed="X" n="0229c07"/><lb ed="R109" n="0582a13"/>尙不能保其无害。况未来生死。安能自知。虽曰不 <lb ed="X" n="0229c08"/><lb ed="R109" n="0582a14"/>害。乃所以为大害也。如诸<persName>佛</persName>菩萨有时化度众生。 <lb ed="X" n="0229c09"/><lb ed="R109" n="0582a15"/>示现烦恼。而心无分别。斯真秽不害洁矣。刀割香 <lb ed="X" n="0229c10"/><lb ed="R109" n="0582a16"/>涂。等无憎爱。罗雲调达。幷济均慈。斯真狭不害廣 <lb ed="X" n="0229c11"/><lb ed="R109" n="0582a17"/>矣。行于非道。通达<persName>佛</persName>道。斯真幽不害明矣。而今乃 <lb ed="X" n="0229c12"/><lb ed="R109" n="0582a18"/>以凡夫小智。滥同<persName>佛</persName>智。自取愆尤。岂非谬之甚者 <lb ed="X" n="0229c13"/><lb ed="R109" n="0582b01"/>邪。子去矣无乱我。是拒绝之辞。盖宗门执理之士。 <lb ed="X" n="0229c14"/><lb ed="R109" n="0582b02"/>乍闻教理。辄大拂其心。故云然也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0229c15"/><lb ed="R109" n="0582b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX62p0229c1501">其一闻若之言。号而祈曰。吾毒是久矣。吾以为是固 <lb ed="X" n="0229c16"/><lb ed="R109" n="0582b04"/>然不可异也。今于告我海之大。又目我以故海之弃 <lb ed="X" n="0229c17"/><lb ed="R109" n="0582b05"/>粪也。吾愈急焉。涌吾洙。不足以发其窒。旋吾波。不足 <lb ed="X" n="0229c18"/><lb ed="R109" n="0582b06"/>以穴瓠之腹也。就能之。穷岁月耳。愿若幸而哀我哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0229c19"/><lb ed="R109" n="0582b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX62p0229c1901">此喩顺教修行之士。初闻<persName>佛</persName>法。生大悔悟。心期解 <lb ed="X" n="0229c20"/><lb ed="R109" n="0582b08"/>脱。故嚎泣而祈求焉。吾毒是久矣。毒。害也。生死烦 <lb ed="X" n="0229c21"/><lb ed="R109" n="0582b09"/>恼。丧我法身。亡我慧命。名之曰毒。沉沦多劫。故曰 <lb ed="X" n="0229c22"/><lb ed="R109" n="0582b10"/>久矣。又言久者。谓常有厌苦之心。未得出離之路。 <lb ed="X" n="0229c23"/><lb ed="R109" n="0582b11"/>所谓善根将熟機欲发动也。固然。真实貌。未闻教 <lb ed="X" n="0229c24"/><lb ed="R109" n="0582b12"/>前。意谓生死烦恼。真实不可变异。徒厌无益。今闻 <pb ed="X" xml:id="X62.1178.0230a" n="0230a"/> <lb ed="X" n="0230a01"/><lb ed="R109" n="0582b13"/><persName>佛</persName>功德海。廣大难量。则知生可作<persName>佛</persName>。故曰告我以 <lb ed="X" n="0230a02"/><lb ed="R109" n="0582b14"/>海之大。又知夙曾下种。与<persName>佛</persName>结缘。我自迷背于<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0230a03"/><lb ed="R109" n="0582b15"/>遗弃生死。故曰目我以故海弃粪。是则出離有路。 <lb ed="X" n="0230a04"/><lb ed="R109" n="0582b16"/>解脱有方。求之厌之。当复弥切。故云愈急。下皆自 <lb ed="X" n="0230a05"/><lb ed="R109" n="0582b17"/>知分量之辞。涌洙。喩小慧分别。发窒。喩破无明。旋 <lb ed="X" n="0230a06"/><lb ed="R109" n="0582b18"/>波。喩微功转动。穴腹。喩出三界。就能之。是假借之 <lb ed="X" n="0230a07"/><lb ed="R109" n="0583a01"/>辞。穷岁月。是迁延旷劫。幸而哀我。是求<persName>佛</persName>摄受。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0230a08"/><lb ed="R109" n="0583a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX62p0230a0801">东海若乃抉石破瓠。投之孟诸之陆。荡其秽于大荒 <lb ed="X" n="0230a09"/><lb ed="R109" n="0583a03"/>之岛而水复于海。尽得向之所陈者焉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0230a10"/><lb ed="R109" n="0583a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX62p0230a1001">此喩顺教修行之利。无明顿破。如抉石生死永亡。 <lb ed="X" n="0230a11"/><lb ed="R109" n="0583a05"/>如破瓠。三界长揖。故曰投之孟诸。九莲亲到。故曰 <lb ed="X" n="0230a12"/><lb ed="R109" n="0583a06"/>大荒之岛。即凡心而见<persName>佛</persName>心。故云水复于海。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0230a13"/><lb ed="R109" n="0583a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX62p0230a1301">而向之一者终与臭腐处而不变也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0230a14"/><lb ed="R109" n="0583a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX62p0230a1401">此喩违教执空之害。向执葫芦之水。与大海无别。 <lb ed="X" n="0230a15"/><lb ed="R109" n="0583a09"/>不知石未去而秽未除。水未归于海。水虽无二。宽 <lb ed="X" n="0230a16"/><lb ed="R109" n="0583a10"/>狭净秽乃殊。又执秽狭皆海。不知终于臭腐而不 <lb ed="X" n="0230a17"/><lb ed="R109" n="0583a11"/>能变化。岂不哀哉。今夫执理者。谓我心是<persName>佛</persName>。何须 <lb ed="X" n="0230a18"/><lb ed="R109" n="0583a12"/>更见弥陀。即心净土。岂必更生极乐。不知无明生 <lb ed="X" n="0230a19"/><lb ed="R109" n="0583a13"/>死。业相炽燃。虽有妙心。尙未亲证未得<persName>佛</persName>之大用。 <lb ed="X" n="0230a20"/><lb ed="R109" n="0583a14"/>又执生死烦恼。皆是菩提涅槃。谁非<persName>佛</persName>法。不知生 <lb ed="X" n="0230a21"/><lb ed="R109" n="0583a15"/>死现前。依旧茫然无據。何处当有涅槃。无明瞥起。 <lb ed="X" n="0230a22"/><lb ed="R109" n="0583a16"/>仍复顚倒是非。谁是菩提觉者。一期浪语长劫沉 <lb ed="X" n="0230a23"/><lb ed="R109" n="0583a17"/>沦。能不为之痛心哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0230a24"/><lb ed="R109" n="0583a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX62p0230a2401">今有为<persName>佛</persName>者二人。同出于毘卢遮那之海。而泪于五 <pb ed="X" xml:id="X62.1178.0230b" n="0230b"/> <lb ed="X" n="0230b01"/><lb ed="R109" n="0583b01"/>浊之粪。而幽于三有之瓠。而窒于无明之石。杂于十 <lb ed="X" n="0230b02"/><lb ed="R109" n="0583b02"/>二类之蛲蛔。人有问焉。其一人曰我<persName>佛</persName>也。毘卢遮那。 <lb ed="X" n="0230b03"/><lb ed="R109" n="0583b03"/>五浊三有。无明十二类。皆空也。一切无善无恶。无因 <lb ed="X" n="0230b04"/><lb ed="R109" n="0583b04"/>无果。无修无证。无<persName>佛</persName>无众生。皆无焉。吾何求也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0230b05"/><lb ed="R109" n="0583b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX62p0230b0501">此合上文之譬也。同是学<persName>佛</persName>。知见不同。故皆言为 <lb ed="X" n="0230b06"/><lb ed="R109" n="0583b06"/><persName>佛</persName>者。二人即信毁二機。毘卢遮那。此云遍一切处。 <lb ed="X" n="0230b07"/><lb ed="R109" n="0583b07"/>是<persName>佛</persName>法身。亦名真如性海。此之法身。生<persName>佛</persName>同体。故 <lb ed="X" n="0230b08"/><lb ed="R109" n="0583b08"/>言同出。五浊者。一劫浊。乃至五命浊。此五皆以染 <lb ed="X" n="0230b09"/><lb ed="R109" n="0583b09"/>汚为義。故喩之如粪。三有。即三界。谓欲色无色隔 <lb ed="X" n="0230b10"/><lb ed="R109" n="0583b10"/>历不同。故名界。因果不无。故称有。三有区局众生。 <lb ed="X" n="0230b11"/><lb ed="R109" n="0583b11"/>故喩如瓠。四大区局六识。義亦如是。幷得名焉。无 <lb ed="X" n="0230b12"/><lb ed="R109" n="0583b12"/>明窒碍法性。故喩如石。十二类不離三界。如蛲蛔 <lb ed="X" n="0230b13"/><lb ed="R109" n="0583b13"/>不離人腹。人有问焉。人即四依大士。一人即违教 <lb ed="X" n="0230b14"/><lb ed="R109" n="0583b14"/>执空之人。我<persName>佛</persName>也。合上我大海也。一切皆空。正是 <lb ed="X" n="0230b15"/><lb ed="R109" n="0583b15"/>所执。五浊空。合上秽不足以害洁。三有空。合上狭 <lb ed="X" n="0230b16"/><lb ed="R109" n="0583b16"/>不足以害廣。无明十二类空。合上幽不足以害明。 <lb ed="X" n="0230b17"/><lb ed="R109" n="0583b17"/>善是人天。恶是三涂。因果修证。通乎四圣。此执空 <lb ed="X" n="0230b18"/><lb ed="R109" n="0583b18"/>之人。乃有两种。一者心自开解。二者从他闻说。心 <lb ed="X" n="0230b19"/><lb ed="R109" n="0584a01"/>自解者。病则难治。从他闻者。後或可医。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0230b20"/><lb ed="R109" n="0584a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX62p0230b2001">问者曰。子之所言。性也。有事焉。夫性与事。一而二。二 <lb ed="X" n="0230b21"/><lb ed="R109" n="0584a03"/>而一者也。若守一而定。则大患者至矣。其人曰。子去 <lb ed="X" n="0230b22"/><lb ed="R109" n="0584a04"/>矣。无乱我。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0230b23"/><lb ed="R109" n="0584a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX62p0230b2301">此示以正解。而使知过患也。言性有三義。谓空義。 <lb ed="X" n="0230b24"/><lb ed="R109" n="0584a06"/>假義。中義。如向所陈。<anchor xml:id="nkr_note_add_0230b2401" n="0230b2401"/><anchor xml:id="beg0230b2401" n="0230b2401"/>但<anchor xml:id="end0230b2401"/>得空義。不知中假。又空有 <pb ed="X" xml:id="X62.1178.0230c" n="0230c"/> <lb ed="X" n="0230c01"/><lb ed="R109" n="0584a07"/>三种谓偏空。断空。真空。向论只是偏空及以断空。 <lb ed="X" n="0230c02"/><lb ed="R109" n="0584a08"/>尙未得真空之理。岂知性者哉。若悟真空。自不撥 <lb ed="X" n="0230c03"/><lb ed="R109" n="0584a09"/>无万法。是故知其未解也。有事焉以下。正是对病 <lb ed="X" n="0230c04"/><lb ed="R109" n="0584a10"/>发药之语。性即理也。谓理与事。一而常二。二而常 <lb ed="X" n="0230c05"/><lb ed="R109" n="0584a11"/>一。圆融则大功斯立。守一则大患乃生。得失在人。 <lb ed="X" n="0230c06"/><lb ed="R109" n="0584a12"/>非关<persName>佛</persName>法。问。何谓一而二。二而一。答。如祖师云。修 <lb ed="X" n="0230c07"/><lb ed="R109" n="0584a13"/>证即不无。染汚即不得。斯言是也。夫修证即不无。 <lb ed="X" n="0230c08"/><lb ed="R109" n="0584a14"/>事也。染汚即不得。理也。二句義理。互具互融。不可 <lb ed="X" n="0230c09"/><lb ed="R109" n="0584a15"/>偏废。上句具下義故。无修证而论修证。下句具上 <lb ed="X" n="0230c10"/><lb ed="R109" n="0584a16"/>義故。非染净而说染净。此事理不二之旨也。若单 <lb ed="X" n="0230c11"/><lb ed="R109" n="0584a17"/>执有修证。即同二乘权教。单执无染汚。即同自然 <lb ed="X" n="0230c12"/><lb ed="R109" n="0584a18"/>外道。又同权教。则唯尙功勋。此过则浅。同外道则 <lb ed="X" n="0230c13"/><lb ed="R109" n="0584b01"/>撥无因果。此害乃深。故曰大患者至矣。现在则失 <lb ed="X" n="0230c14"/><lb ed="R109" n="0584b02"/>进修之利。未来则招堕落之殃。可不惧哉。又祖师 <lb ed="X" n="0230c15"/><lb ed="R109" n="0584b03"/>言句。有言偏意圆者。往往小慧之流。随语生解。致 <lb ed="X" n="0230c16"/><lb ed="R109" n="0584b04"/>使醍醐反成毒药。良可悲痛。问。云何名为言偏意 <lb ed="X" n="0230c17"/><lb ed="R109" n="0584b05"/>圆。答。如志公云。五欲贪嗔是<persName>佛</persName>。地狱即是天堂。智 <lb ed="X" n="0230c18"/><lb ed="R109" n="0584b06"/>者知心是<persName>佛</persName>。愚人乐往西方。是则名为言偏意圆 <lb ed="X" n="0230c19"/><lb ed="R109" n="0584b07"/>也。今当释之。谓若人能观五欲境界。及贪嗔痴。如 <lb ed="X" n="0230c20"/><lb ed="R109" n="0584b08"/>虚空花。不生分别。当知此人。即名为<persName>佛</persName>。故云五欲 <lb ed="X" n="0230c21"/><lb ed="R109" n="0584b09"/>贪嗔是<persName>佛</persName>。又观地狱天堂苦乐之相。如梦中事。不 <lb ed="X" n="0230c22"/><lb ed="R109" n="0584b10"/>于天堂而生爱著。不于地狱而生惊怖。二俱平等。 <lb ed="X" n="0230c23"/><lb ed="R109" n="0584b11"/>故云地狱即是天堂。智者知心是<persName>佛</persName>。愚人乐往西 <lb ed="X" n="0230c24"/><lb ed="R109" n="0584b12"/>方。此二句重在知心二字。谓若知心是<persName>佛</persName>。此人念 <pb ed="X" xml:id="X62.1178.0231a" n="0231a"/> <lb ed="X" n="0231a01"/><lb ed="R109" n="0584b13"/><persName>佛</persName>。即是智者。不知。则虽乐往西方。亦是愚人。智者 <lb ed="X" n="0231a02"/><lb ed="R109" n="0584b14"/>指上上品。愚人谓下下品。此二语与净土之旨。初 <lb ed="X" n="0231a03"/><lb ed="R109" n="0584b15"/>无悖戾。而谬人执此。乃谓念<persName>佛</persName>是愚人所为。岂西 <lb ed="X" n="0231a04"/><lb ed="R109" n="0584b16"/>方只有下下品。而无上上品邪。又下品者其在此 <lb ed="X" n="0231a05"/><lb ed="R109" n="0584b17"/>土。虽是愚人。若生净土。则入不退地。便不可谓之 <lb ed="X" n="0231a06"/><lb ed="R109" n="0584b18"/>愚矣。不知<anchor xml:id="nkr_note_add_0231a0601" n="0231a0601"/><anchor xml:id="beg0231a0601" n="0231a0601"/>己<anchor xml:id="end0231a0601"/>愚。反谓他愚。谓之何哉。故贵在得意。 <lb ed="X" n="0231a07"/><lb ed="R109" n="0585a01"/>忌在执文。擧一例诸。思之可见。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0231a08"/><lb ed="R109" n="0585a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX62p0231a0801">其一人曰。嘻。吾毒之久矣。吾尽我力。而不足以去无 <lb ed="X" n="0231a09"/><lb ed="R109" n="0585a03"/>明。穷吾智。而不足以超三有離五浊。而异夫十二类 <lb ed="X" n="0231a10"/><lb ed="R109" n="0585a04"/>也。就能之其大小劫之多。不可知也。若之何。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0231a11"/><lb ed="R109" n="0585a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX62p0231a1101">此明顺教修行之士。知力不足。自审之辞也。时丁 <lb ed="X" n="0231a12"/><lb ed="R109" n="0585a06"/>末法。人根转钝。心胆转粗。大槪而论。有二种人。谓 <lb ed="X" n="0231a13"/><lb ed="R109" n="0585a07"/>一愚。二狂。愚者茫然无解。固不待论矣。狂者妄意 <lb ed="X" n="0231a14"/><lb ed="R109" n="0585a08"/>高远。常欲躐等。视此念<persName>佛</persName>法门。不啻草芥。尙生鄙 <lb ed="X" n="0231a15"/><lb ed="R109" n="0585a09"/>耻。况肯修行。此无他。不自知也。古人云。知人则智。 <lb ed="X" n="0231a16"/><lb ed="R109" n="0585a10"/>自知则明。盖当今之世。自知者亦<anchor xml:id="nkr_note_add_0231a1601" n="0231a1601"/><anchor xml:id="beg0231a1601" n="0231a1601"/>已<anchor xml:id="end0231a1601"/>尟矣。文中合 <lb ed="X" n="0231a17"/><lb ed="R109" n="0585a11"/>譬。一一可知。言大小劫者。人寿一增一减为一小 <lb ed="X" n="0231a18"/><lb ed="R109" n="0585a12"/>劫。积此小劫。至八十番。名一大劫。又积此大小劫。 <lb ed="X" n="0231a19"/><lb ed="R109" n="0585a13"/>至不可数。名一阿僧祇劫。言不可知。即是不可数。 <lb ed="X" n="0231a20"/><lb ed="R109" n="0585a14"/>藏教菩萨。要经三无数劫修行。方得成<persName>佛</persName>。然退转 <lb ed="X" n="0231a21"/><lb ed="R109" n="0585a15"/>者多。增进者少。此明自力之难能也。盖一切法门。 <lb ed="X" n="0231a22"/><lb ed="R109" n="0585a16"/>皆自力出生死。故难。唯念<persName>佛</persName>一门。兼仗他力。故易。 <lb ed="X" n="0231a23"/><lb ed="R109" n="0585a17"/>易故一生可办。难故旷劫未成。利害得失。其機在 <lb ed="X" n="0231a24"/><lb ed="R109" n="0585a18"/>此。是故知难易。则知利害。知利害。则知去取。否则 <pb ed="X" xml:id="X62.1178.0231b" n="0231b"/> <lb ed="X" n="0231b01"/><lb ed="R109" n="0585b01"/>前途失足。错路者多矣。正像之世。容有自力出生 <lb ed="X" n="0231b02"/><lb ed="R109" n="0585b02"/>死者。末法之世。罕闻此人。今既自力不能。欲求他 <lb ed="X" n="0231b03"/><lb ed="R109" n="0585b03"/>力。故问若何。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0231b04"/><lb ed="R109" n="0585b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX62p0231b0401">问者乃为陈西方之事。使修念<persName>佛</persName>三昧。一空有之说。 <lb ed="X" n="0231b05"/><lb ed="R109" n="0585b05"/>于是圣人怜之。接而致之。极乐之境而得以去群恶。 <lb ed="X" n="0231b06"/><lb ed="R109" n="0585b06"/>集万行。居圣者之地。同<persName>佛</persName>知见矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0231b07"/><lb ed="R109" n="0585b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX62p0231b0701">此明念<persName>佛</persName>之利也。梵语三昧。此云正受。谓正念现 <lb ed="X" n="0231b08"/><lb ed="R109" n="0585b08"/>前不受诸受故。得此三昧者。现前当来决定见<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0231b09"/><lb ed="R109" n="0585b09"/>一空有者。谓无念而念。无生而生也。问。空则一法 <lb ed="X" n="0231b10"/><lb ed="R109" n="0585b10"/>不立。有则万法纷然。二者乖角。云何名一。答昔天 <lb ed="X" n="0231b11"/><lb ed="R109" n="0585b11"/>衣怀禅师开示净土。其言曰。生则决定生。去则实 <lb ed="X" n="0231b12"/><lb ed="R109" n="0585b12"/>不去。此一空有之旨也。夫生则决定生。有也。去则 <lb ed="X" n="0231b13"/><lb ed="R109" n="0585b13"/>实不去。空也。言虽有二。意未尝二也。师又曰。譬如 <lb ed="X" n="0231b14"/><lb ed="R109" n="0585b14"/>雁过长空。影沉寒水。雁绝遗踪之意。水无留影之 <lb ed="X" n="0231b15"/><lb ed="R109" n="0585b15"/>心。此自释上文之辞也。请以此喩分解之意自明 <lb ed="X" n="0231b16"/><lb ed="R109" n="0585b16"/>矣。夫行人五阴。名之为雁。现前念<persName>佛</persName>之心。本自竖 <lb ed="X" n="0231b17"/><lb ed="R109" n="0585b17"/>穷横遍。故喩之以长空。一期之身。不久即灭。故称 <lb ed="X" n="0231b18"/><lb ed="R109" n="0585b18"/>为过。幻质虽有生灭。念性元无生灭。故名雁过长 <lb ed="X" n="0231b19"/><lb ed="R109" n="0586a01"/>空也。淸凉国土。離诸热恼。故名寒水。此方念<persName>佛</persName>。彼 <lb ed="X" n="0231b20"/><lb ed="R109" n="0586a02"/>土花开。勤惰纔分。荣枯顿异。故曰影沉也。又此土 <lb ed="X" n="0231b21"/><lb ed="R109" n="0586a03"/>阴灭名雁过。彼土阴生名影沉。此灭彼生。曾无前 <lb ed="X" n="0231b22"/><lb ed="R109" n="0586a04"/>後。故得以喩之。此二句。释上生则决定生也。雁绝 <lb ed="X" n="0231b23"/><lb ed="R109" n="0586a05"/>遗踪之意。此明众生不往。水无留影之心。此明诸 <lb ed="X" n="0231b24"/><lb ed="R109" n="0586a06"/><persName>佛</persName>不来。何以故。若有去者。即有程途。有程途。即有 <pb ed="X" xml:id="X62.1178.0231c" n="0231c"/> <lb ed="X" n="0231c01"/><lb ed="R109" n="0586a07"/>时分。云何此灭。彼生。间不容发。若有来者。即有足 <lb ed="X" n="0231c02"/><lb ed="R109" n="0586a08"/>迹。有足迹。则此有彼无。不能周遍。云何十方应现。 <lb ed="X" n="0231c03"/><lb ed="R109" n="0586a09"/>接引同时。当知法性如是。非有非无。岂容思议于 <lb ed="X" n="0231c04"/><lb ed="R109" n="0586a10"/>其间哉。此二句。释上云则实不去也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0231c0401" n="0231c0401"/><anchor xml:id="beg0231c0401" n="0231c0401"/>但<anchor xml:id="end0231c0401"/>法中单明 <lb ed="X" n="0231c05"/><lb ed="R109" n="0586a11"/>不去。喩中兼显不来。是带说耳。问。既云众生不往。 <lb ed="X" n="0231c06"/><lb ed="R109" n="0586a12"/>又云诸<persName>佛</persName>不来。则生西方者。为复即在此处。为复 <lb ed="X" n="0231c07"/><lb ed="R109" n="0586a13"/>本无方所。得非如梦所见。非真实邪。答。不观上影 <lb ed="X" n="0231c08"/><lb ed="R109" n="0586a14"/>沉寒水之句乎。言影沉寒水。则显西方实有化生 <lb ed="X" n="0231c09"/><lb ed="R109" n="0586a15"/>之身。<anchor xml:id="nkr_note_add_0231c0901" n="0231c0901"/><anchor xml:id="beg0231c0901" n="0231c0901"/>但<anchor xml:id="end0231c0901"/>以求其往来之相本不可得。故言不去不 <lb ed="X" n="0231c10"/><lb ed="R109" n="0586a16"/>来。子何迷闷之甚邪。去群恶是断德。集万行。是智 <lb ed="X" n="0231c11"/><lb ed="R109" n="0586a17"/>德居圣地。是四十一位真因。同<persName>佛</persName>知见。是开示悟 <lb ed="X" n="0231c12"/><lb ed="R109" n="0586a18"/>入之理。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0231c13"/><lb ed="R109" n="0586b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX62p0231c1301">向之一人者。终与十二类同而不变也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0231c14"/><lb ed="R109" n="0586b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX62p0231c1401">此明不念<persName>佛</persName>之害。言十二类者。谓卵胎湿化。有色。 <lb ed="X" n="0231c15"/><lb ed="R109" n="0586b03"/>无色。乃至非有想。非无想。如楞严所明。此之十二 <lb ed="X" n="0231c16"/><lb ed="R109" n="0586b04"/>皆众生数摄。若证四果。出三界。则非十二类所能 <lb ed="X" n="0231c17"/><lb ed="R109" n="0586b05"/>摄矣。问。参禅念<persName>佛</persName>。均之为了生死。吾人只患心性 <lb ed="X" n="0231c18"/><lb ed="R109" n="0586b06"/>未明。心性苟明。则孰非净土。三界本空。何出之有。 <lb ed="X" n="0231c19"/><lb ed="R109" n="0586b07"/>十二类非实。何同之有。<persName>佛</persName>尙不可得。何况众生。答。 <lb ed="X" n="0231c20"/><lb ed="R109" n="0586b08"/>如汝所言皆有名无義。但取一时快论。幷不知利 <lb ed="X" n="0231c21"/><lb ed="R109" n="0586b09"/>害也。吾试问子。汝证四果邪。曰。未也。曰。既未证四 <lb ed="X" n="0231c22"/><lb ed="R109" n="0586b10"/>果。则是凡夫。尽此一生。必受後有。若受後有。不在 <lb ed="X" n="0231c23"/><lb ed="R109" n="0586b11"/>人天。则在三涂。终不出十二类。汝尙不能超欲界。 <lb ed="X" n="0231c24"/><lb ed="R109" n="0586b12"/>何况能出色无色界。尙不能超三涂。况能超<persName>佛</persName>问。 <pb ed="X" xml:id="X62.1178.0232a" n="0232a"/> <lb ed="X" n="0232a01"/><lb ed="R109" n="0586b13"/>声闻证四果。此身尙在。岂非十二类摄。答。声闻证 <lb ed="X" n="0232a02"/><lb ed="R109" n="0586b14"/>四果。身虽未灭。不久即灭。灭则受法性身。居方便 <lb ed="X" n="0232a03"/><lb ed="R109" n="0586b15"/>土。出三界外。譬如旅舍寄客。不久出门。其家眷属 <lb ed="X" n="0232a04"/><lb ed="R109" n="0586b16"/>不得以家人目之。声闻暂寄三界。亦复如是。问诸 <lb ed="X" n="0232a05"/><lb ed="R109" n="0586b17"/><persName>佛</persName>菩萨有时化度众生。示现世间。必假胞胎父母。 <lb ed="X" n="0232a06"/><lb ed="R109" n="0586b18"/>岂非亦是胎生。当何所摄。答。诸<persName>佛</persName>度生。示理胞胎 <lb ed="X" n="0232a07"/><lb ed="R109" n="0587a01"/>父母。既云示现。则虽有非实。岂得实判众生。收归 <lb ed="X" n="0232a08"/><lb ed="R109" n="0587a02"/>十二类邪。其寂光实报二土。是<persName>佛</persName>菩萨本所住处。 <lb ed="X" n="0232a09"/><lb ed="R109" n="0587a03"/>此乃暂现耳。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0232001" n="0232001"/>间若尔。何故经论中。十法界。总名众 <lb ed="X" n="0232a10"/><lb ed="R109" n="0587a04"/>生。答此乃通论。盖三乘人出三界。尙有变易生死。 <lb ed="X" n="0232a11"/><lb ed="R109" n="0587a05"/><persName>佛</persName>亦有常住五阴。故得名焉。今乃捨通从别。祇论 <lb ed="X" n="0232a12"/><lb ed="R109" n="0587a06"/>分投<anchor xml:id="nkr_note_orig_0232002" n="0232002"/>主死。不论变易及以常住。故不可以彼难此 <lb ed="X" n="0232a13"/><lb ed="R109" n="0587a07"/>问。西方净土亦有化生。岂非十二类摄。答。净土虽 <lb ed="X" n="0232a14"/><lb ed="R109" n="0587a08"/>有化生。然身非分段。纯一化生。故无十二类。<note place="inline">分是分限 <lb ed="X" n="0232a15"/><lb ed="R109" n="0587a09"/>段是形段以彼土寿命无量故无分限形体无方变化不一若有若无故非形段</note>况生彼 <lb ed="X" n="0232a16"/><lb ed="R109" n="0587a10"/>土。便入圣流。直至成<persName>佛</persName>更不受身。岂得名为十二 <lb ed="X" n="0232a17"/><lb ed="R109" n="0587a11"/>类邪。问禅宗悟达之士。见性<anchor xml:id="nkr_note_add_0232a1701" n="0232a1701"/><anchor xml:id="beg0232a1701" n="0232a1701"/>已<anchor xml:id="end0232a1701"/>彻。其于三界。不出 <lb ed="X" n="0232a18"/><lb ed="R109" n="0587a12"/>不入。于十二类。不捨不受。随缘寄寓方便度生。有 <lb ed="X" n="0232a19"/><lb ed="R109" n="0587a13"/>何不可。答。悟达之士。虽有见地。不断惑业。若生三 <lb ed="X" n="0232a20"/><lb ed="R109" n="0587a14"/>界。一入胞胎。便成隔阴。从前所悟寻复忘失。毕世 <lb ed="X" n="0232a21"/><lb ed="R109" n="0587a15"/>工夫。一朝唐丧。可不惜哉。更有业焉。牵入异类。汝 <lb ed="X" n="0232a22"/><lb ed="R109" n="0587a16"/>又安能自主。而不被恶报之所障邪。若生彼土。亲 <lb ed="X" n="0232a23"/><lb ed="R109" n="0587a17"/>近导师。一入圣阶。便登<persName>佛</persName>地。较之浮沉三界。出入 <lb ed="X" n="0232a24"/><lb ed="R109" n="0587a18"/>胞胎。孰得孰失。宜自思之。故知不悟则<anchor xml:id="nkr_note_add_0232a2401" n="0232a2401"/><anchor xml:id="beg0232a2401" n="0232a2401"/>已<anchor xml:id="end0232a2401"/>。悟则求 <pb ed="X" xml:id="X62.1178.0232b" n="0232b"/> <lb ed="X" n="0232b01"/><lb ed="R109" n="0587b01"/>生西方。当愈急焉。如人得宝。须觅善地藏之。方得 <lb ed="X" n="0232b02"/><lb ed="R109" n="0587b02"/>受用。否则终致散失。悟达往生。亦复如是。当知欲 <lb ed="X" n="0232b03"/><lb ed="R109" n="0587b03"/>超生死。无过净土一门。若在此土而能出離。断无 <lb ed="X" n="0232b04"/><lb ed="R109" n="0587b04"/>是处。愿无争口舌。幸平气而思之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0232b05"/><lb ed="R109" n="0587b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX62p0232b0501">夫二人之相违也。不若二瓠之水哉。今不知去一而 <lb ed="X" n="0232b06"/><lb ed="R109" n="0587b06"/>取一。甚矣<note place="inline">按下文当有其惑也三字</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0232b07"/><lb ed="R109" n="0587b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX62p0232b0701">此总结前文以明去取也。夫像季之世。岂唯宗教 <lb ed="X" n="0232b08"/><lb ed="R109" n="0587b08"/>之士宗趣相违。如二瓠之水。即同一法门。同一师 <lb ed="X" n="0232b09"/><lb ed="R109" n="0587b09"/>学。知见不同。其类非一。盖正见之难遇。邪徒之易 <lb ed="X" n="0232b10"/><lb ed="R109" n="0587b10"/>亲。亦<anchor xml:id="nkr_note_add_0232b1001" n="0232b1001"/><anchor xml:id="beg0232b1001" n="0232b1001"/>已<anchor xml:id="end0232b1001"/>久矣。今论去取。宜知利害。如上所陈。信毁 <lb ed="X" n="0232b11"/><lb ed="R109" n="0587b11"/>得失。利害皎然。何有智者。而不知去取。呜呼。今人 <lb ed="X" n="0232b12"/><lb ed="R109" n="0587b12"/>莫不求利。而常失利。亦莫不避害。而常遇害。何哉。 <lb ed="X" n="0232b13"/><lb ed="R109" n="0587b13"/>大抵心不虚。行不实。知见不正故也。是故。修心之 <lb ed="X" n="0232b14"/><lb ed="R109" n="0587b14"/>士。务虚其心。实其行。端其知见。以圣教为明镜。以 <lb ed="X" n="0232b15"/><lb ed="R109" n="0587b15"/>师友为鞭<g ref="#CB15081">策</g>。自始至终。战兢<anchor xml:id="nkr_note_add_0232b1501" n="0232b1501"/><anchor xml:id="beg0232b1501" n="0232b1501"/>惕<anchor xml:id="end0232b1501"/>励。庶幾无大害矣。 <lb ed="X" n="0232b16"/><lb ed="R109" n="0587b16"/>否则终身受害。恬然不知。及其将死。尙不自悟。以 <lb ed="X" n="0232b17"/><lb ed="R109" n="0587b17"/>至空过一生。遗恨千古者多矣。是皆不知去取也。 <lb ed="X" n="0232b18"/><lb ed="R109" n="0587b18"/>甚矣。是责辞。言智不如归海葫芦之水也。可勝歎 <lb ed="X" n="0232b19"/><lb ed="R109" n="0588a01"/>哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0232b20"/><lb ed="R109" n="0588a02"/> <lb ed="X" n="0232b21"/><lb ed="R109" n="0588a03"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>东海若解<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0228b1001" to="#end0228b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0228c1701" to="#end0228c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0228c1901" to="#end0228c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0228c2001" to="#end0228c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0229b0201" to="#end0229b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0229b0901" to="#end0229b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0229b1801" to="#end0229b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0230b2401" to="#end0230b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0231a0601" to="#end0231a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0231a1601" to="#end0231a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0231c0401" to="#end0231c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0231c0901" to="#end0231c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0232a1701" to="#end0232a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0232a2401" to="#end0232a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0232b1001" to="#end0232b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0232b1501" to="#end0232b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">惕</lem><rdg wit="#wit.orig">愓</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0229001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0229001">若疑苦</note> <note n="0232001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0232001">间疑问</note> <note n="0232002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0232002">主疑生</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0228b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0228b1001">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0228c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0228c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0228c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0228c1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0228c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0228c2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0229b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0229b0201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0229b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0229b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0229b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0229b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0230b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0230b2401">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0231a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0231a0601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0231a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0231a1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0231c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0231c0401">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0231c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0231c0901">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0232a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0232a1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0232a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0232a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0232b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0232b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0232b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0232b1501">惕【CB】，愓【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>